Postulat Nedir Mantıkta? Bir Genç Yetişkinin Hikayesiyle Anlatıyorum
Bir Akşam, Kayseri’de Bir Kahve Molası
Kayseri’de, akşam güneşi dağların arkasına saklanırken, ben o eski kafelerde bir kahve içiyordum. Biraz kararsız, biraz da sıkılmıştım. Son zamanlarda hep bir şeyleri anlamaya çalışıyordum; hayatta neden her şeyin bir temele oturması gerekiyor? Ya da bir şeyin doğru olduğunu kabul etmek için, önce ne kadar geriye gitmek gerekiyordu? Postulat nedir mantıkta? Bu soru, kafamda dönüp duruyordu, ama buna bir cevap bulmak zor gibiydi.
İçimden bir ses, “bunun anlamı var mı?” diye soruyordu. Her şeyin bir nedeni olduğu fikri, bana her zaman cazip gelmişti. Ama bazen, hayatta doğruların ve yanlışların ötesinde, bir şeyi kabul etmenin de bir anlamı olduğunu düşündüm. Yine de, bir anlam bulmak için çabam devam ediyordu. İşte o akşam, o kafede otururken, tam da bu duygular arasında kaybolmuşken, düşüncelerim bir anda uçup gitti.
Postulat: Bir Anlam Arayışı
Bir an, eski okul günlerim gözlerimin önüne geldi. Lisede mantık dersinde öğretmen, postulatlardan bahsediyordu. Bir postulat, doğru kabul edilen, ispatlanması gerekmeyen bir öneriydi. O zaman, “Bunu nasıl kabul edebiliriz?” demiştim içimden. Ama o an bana hiç de mantıklı gelmeyen bir şeydi. Nasıl olabilir ki, bir şeyin doğru olduğuna, sadece öyle kabul ettiğimiz için inanabiliriz?
Şimdi, yıllar sonra, Kayseri’nin soğuk akşamında, hala bu sorular aklımı kurcalıyordu. Postulat nedir mantıkta, bir türlü anlayamıyordum. O zaman öğretmenin söylediği gibi, matematikte bir doğru kabul etmek, bir nevi bir kapı açmak gibiydi. Ama bana, o kapının içinde bir hapsolmuşluk varmış gibi geliyordu. Ne olurdu, dediğimde, eğer her şey sorgulansa, her şeyin doğru olduğunu kabul etmek yerine bir adım geri atıp, neyin doğru olduğuna dair düşündüğümüz noktayı kaybetmesek?
Birkaç Saat Sonra, Bir Anlam Çözümü
Kaybolan bir düşünceyi takip etmek bazen kolay olur. Bazen de o düşünce, seni bir uçurumun kenarına getirir. O akşam kafede, telefonuma baktığımda, eski bir arkadaşımın mesajını gördüm. Zeynep, beni yıllardır görmemişti. “Gel bir kahve içelim” demişti. Benim için, bu davet bir umut gibi gelmişti. Ne olursa olsun, bir şeylerin düzelmesi gerektiğini düşündüm. Bir şeyin doğru olup olmadığı, bana biraz da Zeynep’in yüzü gibi masum bir yerden bakmak gibiydi.
Zeynep ile buluştuk. Aynı eski yerimizde, ama bir farklılık vardı. Konuşmalarımız eskisi gibi akmadı. Her şey sanki daha derindi, daha farklıydı. Zeynep, bana “Postulat nedir mantıkta, biliyor musun?” diye sordu. Şaşkın bir şekilde cevap verdim. “Bilmiyorum… ama belki de doğruyu kabul etmek, bazen bir kabulleniş değil, bir kaçış olabilir.”
O an, bir şeyi fark ettim. Belki de postulatlar, hayatta doğrulara sahip olmamız gerektiğini düşündüğümüz, ama bazen de sadece geçiştirdiğimiz birer hayal. Kabul ettiklerimiz, bazen doğruyu bulmak için yapmamız gereken önemli adımları engelliyor olabilir. Hayatın her anı, bir çeşit postulat gibiydi. Kabullenmek kolaydı, ama bu kolaylık bazen bizi en doğru yoldan uzaklaştırabiliyordu.
Hayat ve Postulatlar Arasında: Bir Umut ve Kaygı
O akşam, Zeynep’le kısa bir süre daha konuştuk. “Bazen, hiçbir şeyin doğru olduğuna karar vermeden de ilerlemek gerekebilir,” dedi. Bu söz beni derinden etkiledi. Kafamda bir yerlerde, hayatın ne kadar çok sorudan oluştuğunu fark ettim. Gerçekten doğruyu kabul etmemiz mi gerekiyor? Yoksa, sadece hayatta kalmak için zaman zaman bir şeyleri kabul etmek, onları çok fazla sorgulamadan ilerlemek mi daha önemli?
Kaygılarım hala var, ama bir umut da taşıyorum. Bu soruların cevabını belki de hiçbir zaman bulamayacağım. Ama her gün, her an, bir postulat gibi doğru bildiklerimi sorgulamadan yaşamaya devam edebilirim. Zeynep’in gözlerinde gördüğüm huzur, bana bir şeyin sadece kabul edilmesiyle değil, aynı zamanda içsel bir rahatlıkla yaşanabileceğini gösterdi.
Sonuç: Postulatlar ve Gelecek
Postulat nedir mantıkta sorusunun cevabı, aslında hayatı nasıl yaşadığımızla doğrudan ilişkiliymiş. Postulatlar, her şeyin mutlak doğru olmadığı bir dünyada, hayatta kalmamız için birer temel kabul olabilir. Ama bazen, doğru bildiğimiz şeylerin ötesine geçmek, yeni yollar açmak gerekebilir. Yine de, bu yolu seçerken bir umutla bakmak, bir kaygıyla da olsa ilerlemek, belki de hayatın anlamı olabilir. Kayseri’nin akşamında, Zeynep’in verdiği cevabın içindeki derinlik, bana hayatın ne kadar renkli olduğunu hatırlatmıştı.